..
نکات جالب درمورد زبانهای مختلف
فارسی
فارسی
- کلمهٔ سفارش در اصل سپارش ه که خب خیلی هم منطقیه چون اصولا به کسی چیزی رو میسپارند.
- کلمهٔ نیشگون، نیشگون: چیزی که شبیه نیشه.
ترکی
- کلمۀ تاسکباب میشه کبابی که رو سیخ پخته نشده، بلکه روی یک تاس (به ترکی: ظرف گرد گود) پخته شده.
هندی
- کلمهٔ دیوانگری که خط هندیه احتمالا از دیوان فارسی گرفته شده.
- کلمهٔ بعدالظهر میشه شام (शाम).
- کلمۀ حسرت میشه ملال
انگلیسی
- کلمهٔ کمربند در انگلیسی هست: cummerbund
- کلمهٔ داروی مورفین از مورفئوس خدای خواب گرفته شده.
- کلمهٔ شال: shawl
- کلمهٔ ظرف: zarf
- کلمهٔ دلمه: dolma
- کلمهٔ قسمت: kismet
- کلمۀ horde از اردو میاد که میشه لشکر یا سپاه گمونم.
- هزارپا توی فارسی هزارتا پا داره ولی توی انگلیسی صدتا: centi-pede
- توی فارسی «چربزبون» رو داریم، توی انگلیسی unctuous که عملا همون ریشهٔ چرب رو داره.
چینی
- کلمهٔ چای در چینی هم«茶»ئه که مشابه چای تلفظ میشه. این کلمه داستانش جالبه واقعا و میتونید بخونید درموردش توی وبلاگ خودم.
- چون آغاز هفتهٔ ما (روز صفر) شنبه است و اونها یکشنبه، اعداد داخل روزهای هفته در چینی رو باید یکی برد جلو که معادل فارسیشون بشن. مثلا 周二 سهشنبه است با اینکه عدد داخلش دو (二) ئه.
روسی
- کلمهٔ ناسوس که در فارسی خراسان به معنی تلبمه کار میره کلمهای است روسی насос و دقیقا به معنی تلمبه.
گویش نیشابوری
- mech.cha/مچّه -> فرار میکنه
- jonom.marg/جونوممرگ -> جوانمرگ
- gu.khoyra/گوخویره -> حرف زشت به معنی گهخوره مجاز از دهان
- gu.de.miyou/گو د میو -> حرف زشت به معنی گهدرمیان یا وسیله خراب
- va gap ma.ko/ و گپ مکو -> به گپ نکن به معنی مسخرهبازی در نیار
- de band ney.yem/ د بند نیم -> در بند نیستیم، برامون مهم نیست
- na' laji/ نعلجی -> ناعلاجی، ناچاری
- kaav / کاو -> لگد
- ke.la.vang / کِلَوَنگ کیدن -> علاف کردن کسی
- daa ya yi shi/ د ی یی شی -> دادهایاش، به او دادهای
- az be.kari kher.kha.ku na.kha me.na / از بکاری خرخکو نخه منه -> از بیکاری [ابروهای] خرخاکی رو (با نخ) آرایش میکنه.
- khaad ta ra mosh.ghol.zem.may shekm.ta mak.nen/ خاد تَ رَ مُشغُلِذممَی شکم.تَ مَ.ک.نِن -> خودتون رو مشغولالذمهی شکمتون نکنید (صاحبخونه به مهمون میگه تعارف نکنید و غذا بخورید)
- ko.lokh / کُلُخ -> یک مقدار خاک سفت
- kukh / کوخ -> حشره
- kukh kelakh / کوخکِلَخ -> حشرات
- akhaad / اخاد -> با، ظاهرا توی تربتی خِدَی میگن
- bed.ra.nesh / بِدرَنِش -> ازش مراقبت کنن، مثلا یک آدم مریض رو میدارند.
- va boy.ri dar / و بویری در -> به بیرون در شدن (رفتن)
- nap.re.zi / نَپْرِزی -> ناپرهیزی، زیاد خوردن
- budi / بودی -> تمام چیزی
- paam lash ne.me.daa / پام لَش نِمِدا -> پای من وزنم را تحمل نمیکرد
- hamaala / همآلَ -> همین الان
- ne.man / نِمَم -> نمیخوام
- da.bes.tesh / دَبِستِش -> ببندش
- raft = raftag /رِفت = رَفتَگ -> شد
- be.az.om / بِاَزاُم -> بدون آن هم، یک جور تکیه کلام
- gham ne.da.ra / غم نِدَرَ -> عیب نداره
- hav.se.la nem.nom / حَوسِلَ نِمنُم -> حوصلهام نمیشه، حسش نیست
- tall / تلّ -> همنوع
- tall va tall -> تلّ وَ تلّ / آدما رو وصل کردن برای ازدواج
- be.rey ha.mo -> بِرِی هَمُ / برای همان
- az mehal.lay -> اَز مِحَللَی / تا موقعی که
- gav -> گَوْ / گودال
- maar.haal -> مارهال -> دام، گاو و گوسفند
- yik.ka -> ییککَ -> یکّه، تنها
- ha.vaa ra da.ra -> هوا رَ دَ رَ / مراقب است
- fargh daa.ya -> فرق دا یَ / فرق داده است
- har dam -> هر دم / هِی، مداوم
- zel.la -> ذِلّه / کسی که بدنش ضعیفه و نحیفه
- ya.la -> یَلَ / وِل، رها، مثلا «آو یل رف» یعنی آب رها شد و مثلا از مسیر جوی کشاورزی که کشیده شده بیرون ریخت.
- da.la -> دَلَ / انسان لاابالی
- gon.da -> گندا / فلانی کس از روی تخمش بلند نمیشه برای اینکه گن
- pa.lo -> پالان
- beg.za.r shomaal bi.ya -> بگذر شمال بیه / بذار باد بیاد
- giik -> گیک / صوت باد معده
- ga.gir -> گَگیر / گاهگیر، بعضی وقتا خیلی پیگیر و خوب و بعضی /و بد وقتا کاملا رها
- mach.chol -> مچ.چُل / اسکل، احمق
- her.r -> میلش کشیده، هوس کرده / هِرّش گریفتَ
- krad -> کْرَد / بار، دفعه
kash -> کَش / مرتبه، دفعه
- کَش اول، بار اول مثلا از یک رزمنده تو جهبهه پرسیدن بار چندمه اومدی جبهه گفته «کَش اوَّلَ.»
- «بِ یَک کَش رَفتِم کُربولا» یکهو/یکدفعهای رفتیم کربلا
- ham.zulf -> همزولف / باجناق
- sa.yii.kaa -> سَییکا / سایه
- pr.na -> پرنَ / سال پیش؟
- pr.aar.na -> پرارنَ / ?
- ogh.zar -> اُقذر / آنقدر
- chigh.zr -> چیقذر / چقدر، مثلا «چیقذر وِر مِذنی» یعنی چقدر حرف بیخود میزنی
- az gor.mo.naa bi.ya -> از گُرمُنا بییَ / از گرما بوده است
- khaash -> خاش / مادر همسر
- baza -> بَزَ / بلوک یا محله در یک روستا، «ای بز نِ ای بزَی دگَ» این محله نشد، محلهٔ دیگه
- ghan.di ghan.dish me.kid -> قندی قندیش مِکید / خیلی خوشحال بود و ذوق داشت
- ko.lo -> کُلُ / کلان
- gil.li -> گیللی / کوچک
- khor.du -> خُردو / خرد، کوچک
- zogh.ghom -> ذُققُم / تلخترین غذایی که میشه خورد، تلخ
- han.jo.logh -> هَنجُلُق / نیشگون
- daav -> داو / مراسم بزم مثل مراسم عروسی
- pishing -> پیشینگ / پخش شدن و پاشیده شدن در هوا، مثل مثلا تکاندن دست خیس که آب را پیشینگ میکند.
- she.va -> شِوَ کیدن/ شیب درست کردن و کج کردن
- mi.yem ver.ra.desh -> مییِم وِر رَدِش / میآییم به دنبالش
- pt.tikh -> پتتیخ / صفت موی به هم ریخته
- kl.la -> کللَ / کله، سر
- ghaagh -> قاق / منصرف، از داو به در (بیرون)، مثلا قدیمیا بچه بودن میخواستن از بازی در بیان میگفتن ما قاقیم یعنی ما بازی نمیکنیم دیگه.
- jav bini -> جَو بینی / توی بازیهای کودکان در حکم استپ و ایست رو داشته.
- nav.re.ma -> نَورِمَ / خمیری که بهش خمیرمایه زده نشده
- kavsh -> کَوش / کفش
- lkh lkh kidan -> لخلخ کیدن / آهسته رفتن و کاری را طول دادن
- rev daa.yan, rev khaar.dan -> رِو دایَن، رِو خاردن / گول زدن، گول خوردن
- a.mokh.ta -> اَمُختَ / عادتدادهشده به چیزی
- nazr menem be jonma, mokhrem baa bech.che.kon.ma -> نذر مِنِم ب جُنمَ، مُخرِم با بچچِکُنمَ / برای جون خودمون نذر میکنیم و با بچههامون میخوریم. یعنی نذری که میکنیم رو تهش نفعش رو هم به خودمون میرسونیم.
- so.daa / صُدا -> صدا
- fikr / فیکر -> فکر
- kshaal kidan / کشال کیدن -> کشیدن
- aj.jaash / اَججاش -> از جاش، به هیچوجه
- aj.jaash ne.ma.yom / اججاش نِمَیُم -> به هیچوجه نمیخوام.
- sa.ma.rogh / سَمَروق -> قارچ
- sin.gii / سینگی -> سنگین
- so.wuk / سُووک -> سبک
- de ho.shet me.ma.na / د هُشِت مِمَنَ -> در یادت میمونه
- aj.jaash / اج.جاش -> از جاش، به هیچوجه
- tall / تَلِْ / عینِ، مشابهِ
- as.to.kho / استخُ / استخوان
- kol kol kidan / کُلکُل کیدن / کلکل صوت نوشیدن آب از یک ظرفه، پس میشه نوشیدن
- low low kidan / لُو لُو کیدن -> نامفهوم حرف زدن، به زبان غریبه صحبت کردن
- ma.sha.la / مَشَلَ -> داس کشاورزی
- la.ta / لَتَ -> پارچه
- pachal
- javz / جَوز -> گردو
- av.sana / اَوسَنَ -> افسانه
- be.rad / بِرَد -> بیرد، گم
- kharj bder.rav / خرج بدِررَو -> خرج بیهوده
- ton.go.lu / تُنگُلو -> تنگگلو، کوزه
- yak kel.la / یَککِللَ -> یککله، بیوقفه، یا یک زمان
- dosh.na / دوشنَ -> دیشب
- par.na
- praar.na
- megh
- havaa niz.ma
- gluband / گلوبند -> گردنبند
- zay.zmaal
- ghando / قَندُ -> قنددان
- bonos / بُنُس -> بنویس
- go.rom.past = go.rop.past / گُرُمپَست -> آوا و صوت فروریختن یا افتادن
- tolopast / تُلُپپَست -> صدای افتادن چیز سنگین از ارتفاع
- dringast / درینگگَست -> صدای زنگ
- traghghast / ترَققَست -> صدای انفجار کوچک
- sho.lop.past / شُلُپپَست -> صدای افتادن چیزی در آب
- kolung / کُلونگ -> کلنگ
- jiringast /جرینگگست -> صدای زنگ کوتاه
- ke.la.vang / کِلَوَنگ -> مشغول، علاف
- trik.kast / تریککست -> صدای شکسته شدن شاخه درختان
- jragh.ghast / جرققست
- chorbaaf
- kor.baas / کُرباس -> کرباس
- na'me zowaal / نَعمهذُوال -> انکس که نعمتی را ذوال کند
- chukht
chovleghezak
- chovleghezak baaro ko, baarone se.pa.ya ko…
- degho / دِقُ -> دهقان
- aav.gordo / آوگُردُ -> آبگردان، ملاقه
- baa.ko.lo / باکُلُ -> بابابزرگ
- se.ra.yii / سِرَیی -> سیر بودن
- de bar.je / دِ بَرجِ -> نسبت به
- korsu / کُرسو -> کرسی
- gung.ba.zi
- gung / گونگ -> ناشنوا یا لال؟
- toy.ri push.ti / تُیری پوشتی -> ؟
- ayd sul.ta.ni / عید سولتَنی -> عید نوروز
- yak bur.ri gor.ja / یک بِورری گورجَ - یک عالمه گوجه
- varejjen
- verechchi
- shakhla / شَخلَ -> حرکت سریع
- ja.la / جَلَ -> ژاله، باران سریع
- va zo.la zi.yan / وَ زُلَ زییَن -> نگهداری کردن
- naz.da.na / نَزدَنَ -> نازدانه
- va dam daa / وَ دَم دا -> در معرض قرار داد، داد زیر تیغ
ish.tow / ایشتُو -> چگونه
- ish.to.wi / ایشتووی -> حالت چطوره؟
- ser.go.waa / سِرگُوا -> سرگویه، هذیان
- pay / پَی -> پشت
- daay / دای -> دیوار
luch / لوچ -> پرنده تازه متولدشده بیپر
- پرنده ابتدا لوچ است و سپس پررزا میشود.
- por.ro.za / پررُزا -> پرزده، دارای پر و آماده پرواز
- ter.ghaz / تِرغَز -> هل دادن
- kluch / کلوچ -> چشم چپ (نقص چشم)
- por.taaw / پُرتاو -> پرتاب، رها کردن
- belghas / بِلقَس -> نوعی گیاه
bol.logh / بُللُق -> حباب
- bol.logh zi.yan / بل.لق زییَن -> کف بالا دادن
- baa.du.ki / بادوکی -> خودنمایی و پز دادن
- dow.ri / دُوری -> بشقاب
- ne.zaami / نظامی -> شلوار
- pa.chak pa.chak / پَچَک پَچَک -> مثل مرغابی راه رفتن
- paal paal / پال پال -> کورکورانه دنبال چیزی گشتن
- bor.dok bor.dok / بُردوک بُردوک -> دلمه بسته
- klaaf / کلَف -> گاز گرفتن
- koy.na / کُینَ -> کهنهی بچه، پوشک
- pa.cha / پَچَ -> پاچه
- roz.na.ma / روز.نَ.مَ -> روزنامه
- le.ghay / لِقَی -> لگد
- gor.musht / گُرموشت -> مشت
me.jirk / مِجیرک -> صدای خفیف
- me.jirk.esh dar ne.mi.ya / صداش در نمیاد
- sho.li / شولی -> آدم شل و ول و بیخیال
- ver shor ki.dan / ور شور کیدن -> مثل مثلا دست در لانهی زنبور بردن به معنی فعال کردن چیز یا کسی است.
- zina == pa.zina / پَزینَ، زینَ -> پایزینه، پله
hav.lu / حَوْلو -> حیاط
- آهنگ یا شعر نیشابوری:
- zan ali.ro.za nem.rom na.na, az zi.na baalaa nem.rom na.na
che.kal / چِکَل -> چوب به درد نخور
- chow che.kal / چُو چِکَل -> چوب و چوب به درد نخور
- sha.na.sha gi.rift / شِنَشَ گیریفت -> بهش برخورد
- va zo.la zi.yan / وَ زولَ زییَن -> نگهداری کسی یا چیزی را برعهده گرفتن
- ghov.va / قو.وَ -> باتری
- gi.rand / گیرند -> صفت سگی که زیادی پاچه و … بگیره
- kvaz / کوَز -> نوعی سوسک
- fend du.cher.kha
va rad / وَ رَد -> به عقب، پشت
- va rad.esh mekid / وَ رَدِش مِکید -> میاومد دنبالش
var.mal / وَر مَل -> بالا دادن
- pach.che.haa.ta var.mal / پَچچِهاتَ وَرمَل -> باچههات رو بده بالا
- ha.rom marg / حَروم مرگ -> حراممرگ (فحش)
- khan.sokh.ta / خَنسُختَ -> خانه سوخته (فحش)
- gaav.bordi
- aghosh / اَغوش -> آغوش، یک آغوش علوفه مثلا
- byati / بِیَتی -> داس
- kofcha / کوفچَ -> کفچه، نوعی ابزار کشاورزی
- aaz / آز -> دوباره، باز
- char.shaakh / چَرشاخ -> چهارشاخ، نوعی ابزار کشاورزی برای بلندکردن علوفه
- kher.man / خِرمَن -> خرمن
- سر کوه بلند ارماس ارماس، مرادم را بته حضرت عباس، مرادم را بته کی بی مرادم، که خرمن کوفتهام محتاج بادوم
- je.vaal
- kon.du / کُندو -> کندو، نوعی سفال کوزهشکل اما بسیار بزرگ برای انبار مواد غذایی
- an.bez
pey.sho / پِیشُ -> پیش، عقب یا داخل چیزی
- don.yaa chi pey.sho.yi da.ra = دنیا چقدر بزرگه و هرچقدر بری داخلش تموم نمیشه
- si.jil / سیجیل -> سهجلد، شناسنامه
- barghe jow
- va.gap / وَگَپ -> به گپ گرفتن، به صحبت گرفتن یا اذیت کردن
- mokh.mon.jol / مُخمونجول -> ریشه
- me.nan / مِنَن -> میکنن
- shor.ri / شُرری -> شارید، مایع روانه شد
- ha.maal / هَمال -> همین الان
- vastanem / وَستَنِم -> بگیریم
- zna.ne.gi / زنَنِگی -> زنانگی
- ksha.la / کِشَلَ -> کشاله، کشیدن روی زمین
مجموعه مثلهای فارسی
- سلمونیها که بیکار میشن سر هم رو میتراشن
- ما مس نداریم وگرنه سرنای دو سر میساختیم (پول نداریم وگرنه مهارت داریم)
انگلیسی
انگلیسی
- کلمات lord، lady و loaf ریشه یکسان دارن. زن میشه نانساز، لرد میشه ناندار.